Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü tarafından 30 Ekim 2025 Perşembe günü saat 13.30’da Üniversitemiz Cemil Meriç Salonu’nda Atatürk, Türk Dünyası ve Cumhuriyet konulu bir panel gerçekleştirildi.
Saygı duruşu, İstiklâl Marşı’nın söylenmesi, Merkez Müdürü Prof. Dr. Ercan ÇELEBİ’nin açılış konuşması ve sinevizyon gösterisinden sonra panele geçildi.
Oturum başkanlığını Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cevdet YAKUPOĞLU’nun yaptığı panelde konuşmacılar olarak Çağdaş Türk Lehçeleri Bölümü’nden Prof. Dr. Vusala MUSALI, Tarih Bölümü Öğretim üyelerinden Prof. Dr. Sevda ÖZKAYA SOFU ve Prof. Dr. Ercan ÇELEBİ yer aldı.
Prof. Dr. Vusala MUSALI “Ne Yaxşı ki Türkiye Var: Azerbaycan Şiirine Yansıyan Cumhuriyet ve Atatürk” konulu konuşmasında Türkiye Cumhuriyeti’nin 29 Ekim 1923’te ilanının, yalnızca Türk milletinin tarihinde değil, tüm Türk dünyasının kültürel ve edebî hayatında derin izler bıraktığını söyledi. Bu çerçevede bu büyük dönüşümün, özellikle kardeş ülke Azerbaycan’da büyük bir coşku ve ilham kaynağı olduğunu ve Azerbaycan şairlerinin, Mustafa Kemal Atatürk’ü yalnızca bir Türk lideri olarak değil, aynı zamanda bütün Türk dünyasının kurtuluş ve modernleşme sembolü olarak gördüklerini belirtti. Özellikle Cumhuriyet’in ilanı, Azerbaycan şiirinde “uyanış”, “bağımsızlık” ve “aydınlanma” kavramlarıyla özdeşleştirilmiştir. Mehmet Hadi, Samed Vurgun, Ahmet Cevad ve Bahtiyar Vahabzade gibi şairler, eserlerinde Atatürk’ün gerçekleştirdiği İnkılâpları Türk milletinin yeniden doğuşu olarak nitelendirmiştir. Onlara göre Cumhuriyet, yalnızca bir yönetim biçimi değil; halkın iradesinin, bilimin ve çağdaşlaşmanın zaferidir.
Prof. Dr. Sevda ÖZKAYA SOFU ise “Atatürk ve Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Kültür Politikaları” başlıklı konuşmasında Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülüğünde yürütülen en önemli dönüşümlerden birinin, kültürel alanda gerçekleştirildiğini belirtti. Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki kültür politikalarının amacının, çağdaş, laik ve millî bir toplum yaratmak olduğu ifade edildi. Bu çerçevede eğitim alanındaki en önemli adımlardan biri Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimin birleştirilmesi oldu. 1928’de gerçekleştirilen Harf İnkılâbı, Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu gibi kurumların kurulması ise, Türk kültürünün köklerinin araştırılmasına ve millî bilincin güçlendirilmesine hizmet ettiği ifade edildi. Diğer yandan tiyatro, müzik, resim ve mimarlık gibi alanlarda Batı sanat anlayışıyla millî unsurların sentezlendiği yeni bir kültürel kimliğin oluşturulduğu ifade edildi.
Prof. Dr. Ercan ÇELEBİ “Cumhuriyet’in İlanının Kastamonu’daki yankıları” başlıklı konuşmasında 29 Ekim 1923’te Cumhuriyetin ilanının, bütün yurtta olduğu gibi Kastamonu’da da büyük bir coşku ve heyecanla karşılandığını belirtti. Millî Mücadele yıllarında önemli merkezlerden biri olan Kastamonu, Cumhuriyet’in ilanını yalnızca yeni bir yönetim biçiminin kabulü olarak değil, aynı zamanda bağımsızlık mücadelesinin taçlanması olarak görmüştür. Halk, sokaklara dökülerek sevinç gösterilerinde bulunmuş, şehirde resmî daireler ve evler bayraklarla süslenmiştir. Konuşmada ayrıca Kastamonu’nun, İnkılâpların fikirsel altyapısına öncülük eden şehirlerden biri olduğu vurgulanmıştır.
